Wat te zien in de Basiliek van San Marco in Venetië

Wanneer je een reisroute samensteltmet bezienswaardigheden en activiteiten in Venetië, komen er altijd drie dingen in ons op: een bezoek aan het Dogenpaleis, een gondeltocht over het Canal Grande en een rondleiding door de basiliek van San Marco. Deze indrukwekkende basiliek is een belangrijk onderdeel van de religieuze traditie en de geschiedenis van de stad; daarom raad ik aan om een paar uur uit te trekken om al haar geheimen te ontdekken aan de hand van de volgende lijst.

Het huidige uiterlijk van de Basiliek van San Marco is te danken aan de renovaties en verbouwingen die in de 15e eeuw zijn uitgevoerd. Vanwege de complexe en ingewikkelde geschiedenis combineert dit Venetiaanse monument in de gevel verschillende, gemakkelijk te onderscheiden architecturale stijlen, waarbij de Byzantijns-romaanse en de gotische stijl overheersen.

In het bovenste gedeelte vallen grote spitsbogen met oosterse invloeden op, versierd met keramische tegels die kenmerkend zijn voor de bloemrijke Venetiaanse gotische stijl. Bovenop de bogen zijn beelden van talrijke heiligen geplaatst en het beeld van Sint Marcus zelf neemt de ereplaats in het midden in.

In tegenstelling tot andere grote bouwwerken uit die tijd is de gevel van de basiliek breder dan hoog; de horizontaliteit overheerst in het ontwerp als een manier om het gewicht in evenwicht te brengen en de belasting gelijkmatig te verdelen over de zanderige grond waarop het gebouw is neergezet. Hoewel de gevel aan het San Marcoplein de bekendste is, heeft de basiliek drie gevels: de westgevel, de noordgevel en de zuidgevel.

Zodra je je tocht door de San Marco begint, zul je merken hoe gedetailleerd de decoratie is; dit is vooral te zien in de mozaïeken die de lunetten of kleine toegangsgewelven sieren.

Let vooral op het enige volledig originele mozaïek van de basiliek, dat zich bij de Sant'Alipio-poort bevindt. Het dateert uit de 13e eeuw en geeft het beste beeld van de oude kerk van San Marco, voordat de overlaag van de bloemrijke gotische stijl werd toegevoegd die vooral op de voorgevel opvalt. De overige mozaïeken van San Marco zijn in feite het resultaat van verschillende restauraties die tussen de 17e en 19e eeuw zijn uitgevoerd.

De prachtige vloeren van San Marco zijn een ander kenmerkend element waar je tijdens je rondleiding op moet letten; ze bestaan uit geometrische patronen en dierenmotieven die leeuwen, adelaars, griffioenen, herten, pauwen en andere wezens uit de middeleeuwse bestiaria met een enorme symbolische kracht voorstellen.

De verscheidenheid aan ingewikkelde ontwerpen wordt bereikt door een breed scala aan kalksteen, serpentijn en gekleurd marmer te combineren; de materialen zijn afkomstig uit verschillende hoeken van de wereld, waaronder Griekenland, Syrië, Afrika, Istrië, Toscane, Verona en de Alpen. De grote vloertegels van de San Marco-basiliek zijn strategisch geplaatst om de lengteas van de kapel te benadrukken; ze liggen onder de centrale koepel en de westelijke koepel.

Het meest opvallende aan het interieur van de Basiliek van San Marco zijn wellicht de gouden mozaïeken, waaraan de basiliek de naam 'gouden basiliek' te danken heeft. De gouden mozaïeken bedekken het interieur bijna volledig, van de muren tot de gewelven en de koepels. Dankzij de manier waarop ze zijn geplaatst, schitteren ze in alle richtingen en creëren ze een fantastische compositie in het interieur. Te midden van deze zee van gouden stukjes vind je afbeeldingen van bijbelse verhalen, het leven van Christus, de Maagd Maria en de apostel Sint-Marcus.

De ruimte gewijd aan het Hoogaltaar in San Marco ligt iets hoger dan de rest van de kerk; geplaatst tussen kruisgewelven en vier zuilen bedekt met sculpturen die mogelijk afkomstig zijn uit de val van Constantinopel. Onder het altaar rusten sinds de 18e eeuw de stoffelijke resten van de apostel Sint-Marcus, hoewel deze moesten worden verplaatst vanwege de overstromingen die het hele San Marcoplein en de omliggende gebouwen teisteren.

Pala d’Oro: bevindt zich achter het altaar; een schitterend paneel versierd met edelmetalen en edelstenen, in 1102 in Constantinopel in opdracht gegeven, en beschouwd als een van de grootste schatten in de San Marco-basiliek. Het toont religieuze taferelen en miniatuurfiguren van heiligen en volgens documenten uit 1769 bestaat dit meesterwerk uit: 1300 parels, 400 granaten, 300 saffieren, 90 amethisten, 15 robijnen, 4 topaas, naast edelmetalen zoals goud en zilver.

De schat van San Marcos is de naam waaronder de collectie liturgische voorwerpen die bij de vieringen worden gebruikt, bekend staat. De collectie omvat ongeveer 283 stukken van goud, zilver en diverse kostbare materialen van hoge waarde en van verschillende herkomst. De voorwerpen zijn voornamelijk liturgische kelken, schalen en pateen; vervaardigd volgens de Byzantijnse edelsmeedkunst en versierd met allerlei soorten edelstenen.

De relikwieën van Sint-Marcus worden bewaard in de oude zalen die de kerk met het Dogenpaleis verbinden en de belangrijkste stukken worden meestal tentoongesteld op het altaar van Sint-Marcus; let daarom tijdens uw bezoek aan de basiliek op deze details. Sommige stukken worden uitgeleend voor tijdelijke tentoonstellingen in de belangrijkste musea ter wereld.

Volgens de historische gegevens over de 283 stukken waaruit de collectie bestaat, is een deel afkomstig uit de buit die tussen 1204 en 1261 uit Constantinopel werd meegenomen. De collectie is onderverdeeld in vier grote groepen of secties: antieke en middeleeuwse voorwerpen, Byzantijnse kunstvoorwerpen, islamitische kunstvoorwerpen en westerse kunstvoorwerpen.

Het Museum van San Marco werd aan het einde van de 19e eeuw opgericht, bevindt zich op de binnenterrassen van de basiliek en is de plek waar de relikwieën van de Byzantijnse sacrale kunst worden bewaard.

De collectie omvat een reeks interessante voorwerpen van grote historische waarde, zoals oude persoonlijke tapijten, liturgische gewaden, manuscripten en oude mozaïekfragmenten die tijdens enkele restauraties in de loop van de 19e eeuw zijn verwijderd. Er wordt gezegd dat de collectie vroeger veel uitgebreider was, maar door verschillende gebeurtenissen, zoals branden en diefstallen, is deze steeds kleiner geworden.

Na de deelname van Venetië aan de Vierde Kruistocht werden diverse schatten uit Constantinopel weggehaald. Het beeldhouwwerk van de paarden, dat zich in de renbaan van de gevallen stad bevindt, maakt deel uit van de buit die de Venetianen meenamen. Het is volledig gemaakt van koper met toevoegingen van kwik en stelt een quadriga van sterke en imposante paarden voor met een spectaculair detailniveau.

De datering van het werk heeft niet met zekerheid kunnen worden vastgesteld; terwijl sommige uit de Griekse tijd stammen, zijn andere duidelijk Romeins. Antiquiteitendeskundigen dateren het tussen de 2e eeuw v.Chr. en de 2e eeuw n.Chr. Het staat bekend als het enige beeldhouwwerk van dit type dat uit de oudheid is gered.

Een ander interessant feit is dat keizer Napoleon in de 19e eeuw het imposante beeld naar Parijs liet overbrengen om er een replica van te maken. Het paardenquadriga dat momenteel op de gevel van de Basiliek van San Marco te zien is, is ook een replica van het origineel, dat veilig en beschermd in de tempel zelf wordt bewaard.

Onder de schatten die de Venetianen tijdens de kruistochten in Constantinopel hebben buitgemaakt, bevinden zich verschillende kostbare voorwerpen en schatten die verspreid over de basiliek zijn geplaatst. Vlakbij de Porta della Carta, een van de grootste trekpleisters van het Dogenpaleis, omhelst I Tetrarchi een pilaar.

Het is gebeeldhouwd in rode porfier en heeft een totale hoogte van 136 cm. Hoewel het beeld wordt geassocieerd met de Romeinse Tetrarchen, bestaat er geen definitieve consensus hierover; er zijn aanwijzingen dat de beelden veel ouder kunnen zijn en mogelijk afkomstig zijn uit Mesopotamische en Egyptische beschavingen.

De Venetianen noemden ze de vier dieven en ze werden geplaatst om de buitenmuur van de Schatkamer van San Marco te bewaken; ze fungeren deels als een waarschuwing voor kwaadwillenden die de kostbare schatten in de basiliek zouden willen schenden.

De Acritaanse zuilen is de naam waaronder het duo zuilen uit de oude, vervallen stad Acre bekendstaat. Ze staan aan de zuidkant van de Basiliek van San Marco en hebben een uiterst interessante historische achtergrond. Acre was een zeer oude stad gelegen in wat nu Israël is. Deze gebieden waren zeer begeerd door de Venetiaanse heren, maar ook door de Genuezen. Na hevige gevechten tussen de twee maritieme grootmachten kwamen de Venetianen als overwinnaars uit de strijd.

Na de overwinning verwoestten ze de kerk van San Giovanni d’Acri, haalden de twee prachtig versierde zuilen weg en plaatsten ze buiten de San Marco als een waarschuwing aan hun vijanden.

Bij een bezoek aan de Basiliek van San Marco moet je rekening houden met bepaalde details die je tijd en moeite zullen besparen; voeg de volgende belangrijke punten toe aan de lijst met tips om Venetië te verkennen.

Als je wachtrijen wilt vermijden

De Basiliek van San Marco behoort tot de belangrijksteVenetiaanse monumenten en is een van de meest aantrekkelijke toeristische trekpleisters van de stad, waardoor er altijd rijen staan bij de ingang. De enige manier om dit ongemak gemakkelijk te vermijden is door van tevoren een rondleiding te reserveren, maar aangezien het aanbod aan groepen in het Spaans beperkt kan zijn, is het het beste en meest aan te raden om je excursies ruim van tevoren te reserveren.

Kleed je gepast…

Houd er op de dag van je bezoek aan San Marco goed rekening mee dat je een religieus monument bezoekt. Het is belangrijk je respectvol te gedragen en de voorgeschreven kledingvoorschriften in acht te nemen. De aangewezen kleding bestaat uit lange broeken of rokken en bedekte schouders, zowel voor mannen als voor vrouwen. Dit geldt ook voor de andere Venetiaanse kerken.

Houd rekening met de bezoekvoorwaarden…

De Basiliek van San Marco heeft een maximumcapaciteit van 200 personen, met een gemiddelde rondleidingduur van ongeveer 30 minuten. In periodes met veel toeristen in Venetië kan de rondleiding enkele minuten korter zijn.

Gedraag je respectvol en stil, gezien het sacrale karakter van de plek. In de basiliek zijn koffers en reistassen niet toegestaan; er is een ruimte voor bagageopslag in het Ateneo San Basso; de toegang tot deze ruimte is via een steegje links van de basiliek.