11 Dingen om te Zien en te Doen in de Joodse Buurt van Amsterdam

Er zijn maar weinig wijken die zo'n rijke geschiedenis hebben als de Joodse wijk in Amsterdam. Hier vind je alles wat je tijdens je bezoek niet mag missen, of je nu op eigen houtje op pad gaat of een rondleiding volgt

Ana Caballero

Ana Caballero

9 minuten lezen

11 Dingen om te Zien en te Doen in de Joodse Buurt van Amsterdam

Joodse wijk, Amsterdam | ©Lulumonster25

In Amsterdam stond het gebied tussen de Nieuwmarkt en de Plantage van oudsher bekend als de Jodenbuurt. Deze wijk herbergt talrijke gebouwen van historisch belang, die worden beheerd door The Jewish Cultural Quarter, een organisatie die zich inzet voor het behoud van de joodse cultuur in Amsterdam.

Je krijgt toegang tot al deze gebouwen met één enkel ticket dat je kunt kopen bij elk verkooppunt dat is aangesloten bij het Joods Cultureel Kwartier.

1. Ontdek het Rembrandthuis

Rembrandthuis| ©Lukas Koster
Rembrandthuis| ©Lukas Koster

Het reserveren van kaartjes voor het Rembrandthuis moet op je lijstje voor Amsterdam staan. Dit 17e-eeuwse pand van de beroemde Nederlandse schilder ligt in de straat die vroeger het centrum van het joodse leven was en biedt een tentoonstelling over het leven van de kunstenaar, zijn tijdperk en een interessante collectie van zijn schilderijen en prenten.

Het herenhuis werd gebouwd in 1607 en had, vóór Rembrandt, onderdak geboden aan verschillende kunstenaars en handelaars. De kunstenaar zelf kocht het pand in 1639. Ik raad je aan wat tijd vrij te maken om de kleine museumwinkel te bezoeken, want daar vind je enkele souvenirs tegen redelijke prijzen. Het huismuseum is dagelijks geopend van 10.00 tot 18.00 uur.

Bovendien is dit het huis waar de kunstenaar bijna twee decennia heeft gewoond en gewerkt en waar hij zijn prachtige werk De Nachtwacht heeft gemaakt, dat je kunt bewonderen als je een rondleiding volgt in het Rijksmuseum, een ander museum dat je niet mag missen. Hoewel de schilder zelf niet joods was, weerspiegelen zijn schilderijen vaak zijn leven onder de joden: scènes uit het Oude Testament en veel portretten van Amsterdamse joden.

Reserveer je ticket voor het Rembrandthuis

2. Breng een verplicht bezoek aan het Joods Historisch Museum

Joods Historisch Museum| ©HappyW
Joods Historisch Museum| ©HappyW

Gelegen in een complex van vier Asjkenazische synagogen uit de 17e en 18e eeuw, is dit het belangrijkste museum van de Joodse Culturele Wijk en een van de belangrijkste musea van Amsterdam. Het richt zich minder op de Holocaust en meer op aspecten van het joodse leven en de relatie tussen de gemeenschap en de stad. Het is het enige joods historisch museum in het hele land dat enkele van de belangrijkste documenten en manuscripten van de gemeenschap in zijn bezit heeft.

Amsterdam, in het Hebreeuws bekend als "Mokum", was een toevluchtsoord voor Joden, waar Joodse gemeenschappen zoals de Sefardim van het Iberisch schiereiland en de Asjkenazim uit Midden- en Oost-Europa hun toevlucht zochten. Hoewel ze deel uitmaken van dezelfde etnische groep, verschilden deze twee gemeenschappen sterk van elkaar op economisch vlak en qua status. Dit is een van de thema's die het Joods Museum Amsterdam behandelt.

Als de joodse cultuur je interesseert, moet je zeker een ticket voor het Joods Museum reserveren. Wat de openingstijden betreft: het museum is elke dag geopend van 11.00 tot 17.00 uur. Op zaterdag en zondag is er meestal een markt op het aangrenzende plein. Hieronder vind je een artikel over het openbaar vervoer in Amsterdam, zodat je kunt zien hoe je er kunt komen.

Reserveer je ticket voor het Joods Museum in Amsterdam

3. Duik in de geschiedenis met een Anne Frank-rondleiding door de Joodse wijk van Amsterdam

Anne Frank Huis| ©mgocana@sbcglobal.net
Anne Frank Huis| ©mgocana@sbcglobal.net

En natuurlijk moet je tijdens je reis een Anne Frank-tour door de Joodse wijk boeken, waarbij je de Joodse wijk en de geschiedenis van Anne Frank tijdens de Tweede Wereldoorlog verkent samen met een professionele gids die je alles vertelt wat je moet weten over de tijd dat de stad onder Duitse bezetting stond.

Bovendien verken je de wijken Jodenbuurt en Jordaan en kom je langs het Joods Historisch Museum en het Anne Frank Huis tijdens deze fantastische en ontroerende tour, waarin je je verdiept in dit duistere hoofdstuk uit de geschiedenis.

Boek een Anne Frank-tour door de Joodse wijk

4. Bezoek de diamantfabriek Gassan Diamonds

Gassan Diamonds| ©Jil D
Gassan Diamonds| ©Jil D

Gassan Diamonds is een imposant bakstenen gebouw uit 1897. De rondleidingen van een uur in verschillende talen omvatten een bezoek aan de ruimtes waar diamanten worden geslepen en gepolijst, evenals een blik op de schitterende collectie horloges, diamanten en sieraden van Gassan. Je kunt de rondleiding door de diamantfabriek Gassan Diamonds, het gebouw, elke dag reserveren van 9.00 tot 17.30 uur.

Vóór de Tweede Wereldoorlog werkten veel lokale joden als diamantslijpers en -polijsters. Ooit was dit de grootste diamantpolijstfabriek ter wereld en de eerste die stoom als energiebron gebruikte.

Boek een rondleiding door de diamantslijpfabriek

5. Mis de Uilenburgerse synagoge in Amsterdam niet

Uilenburgersynagoge| ©Adriana Kreiman
Uilenburgersynagoge| ©Adriana Kreiman

Ronde ramen met de Davidster sieren de elegante Uilenburgerse Synagoge uit 1766. De Sefardische gemeenschap van Amsterdam was tijdens de Nederlandse Gouden Eeuw een van de rijkste van Europa. Die rijkdom komt tot uiting in deze grote synagoge, die een van de meest bezochte toeristische attracties in de Joodse wijk is.

De toegangsprijs bedraagt 15 euro en geeft je ook toegang tot andere gebouwen in de wijk. De openingstijden zijn dagelijks van 10.00 tot 17.00 uur, behalve op zaterdag.

Een leuk weetje: deze synagoge in het hart van de Joodse wijk verving een gebedshuis uit 1724. Hier vinden synagogediensten, muziekoptredens en andere georganiseerde bijeenkomsten plaats. Meestal op vrijdagavond, zaterdagochtend en feestdagen.

Boek een rondleiding door de Joodse wijk van Amsterdam

6. Maak kennis met Casa Pinto

Pintohuis| ©P.H. Louw
Pintohuis| ©P.H. Louw

Een van de weinige overblijfselen van alle ontwikkelingen langs de St. Antoniebreestraat is het Pintohuis, dat nu een openbare bibliotheek is. Het is gemakkelijk te herkennen aan zijn Italiaanse gevel en is vernoemd naar Isaac de Pinto, een Sefardische jood die uit Portugal vluchtte om aan de Inquisitie te ontkomen en later de oprichter werd van de Nederlandse Oost-Indische Compagnie.

Als je een rondleiding door de Joodse wijk boekt, raad ik je aan om even langs te gaan. De toegang is gratis en het is geopend van maandag tot en met vrijdag van 10.30 tot 17.30 uur, en op zaterdag van 13.00 tot 17.00 uur.

Pinto kocht het pand in 1651 en verbouwde het al snel in grote stijl. Het herenhuis was de parel van de stad, zeker toen Pinto het interieur in een nooit eerder vertoonde stijl inrichtte: bij binnenkomst kun je de prachtige fresco's op het plafond bewonderen, met veel goud en getekende vogels. Er zijn ook recentere toevoegingen bij de ingang, zoals het kleine cherubijn dat een boek leest.

Boek een rondleiding door de Joodse wijk van Amsterdam

7. Bezoek de Portugese synagoge, een van de oudste ter wereld

Portugese Synagoge| ©Lukas Koster
Portugese Synagoge| ©Lukas Koster

Een bezoek aan de op één na oudste synagoge van Europa is een ware luxe. Bovendien geeft de toegangskaart je ook toegang tot het Joods Historisch Museum aan de overkant van de straat. De synagoge is geopend van zondag tot en met donderdag van 10.00 tot 16.00 uur en op vrijdag van 10.00 tot 15.00 uur. Ik raad je aan om deze te bezoeken als je een rondleiding door de Joodse wijk van Amsterdam boekt.

Ik raad je aan om de minder prominente delen van het gebouw (vergaderzaal, wintersynagoge, baden, kantoor, kaarsenzaal, rouwzaal, rabbinaat, enz.) niet over te slaan, want ze laten veel meer zien dan je zou denken. Zorg er ook voor dat je de trap afdaalt om de schatkamers te bezoeken, waar onder andere 19e-eeuwse manuscripten en met gouddraad geweven wandtapijten te zien zijn. Je kunt er ook een reeks boeken raadplegen die behoren tot de oudste joodse bibliotheek ter wereld.

De mogelijkheid om religieuze vrijheid te genieten is wat de meeste joden uit heel Europa naar Amsterdam bracht. De stad verwierf de reputatie tolerant te zijn en gelijke rechten te bieden aan mensen uit alle gemeenschappen, en zo werd een eeuw later, in 1665, de Portugese Synagoge gebouwd. Ook bekend als de Esnoga, was dit destijds de grootste synagoge ter wereld, geïnspireerd op de Tempel van Salomo in Jeruzalem.

Boek een rondleiding door de Joodse wijk van Amsterdam

8. Bekijk het standbeeld van de havenarbeider

Standbeeld van de havenarbeider| ©JJ Cristiam
Standbeeld van de havenarbeider| ©JJ Cristiam

Buiten de Portugese Synagoge, midden op een klein plein, staat het standbeeld van de havenarbeider, gemaakt door de Nederlandse beeldhouwer Mari Andriessen. Dit standbeeld eert de arbeiders van Amsterdam, vooral degenen die in februari in staking gingen om te protesteren tegen de manier waarop de nazi's de joden in de stad behandelden.

Om de betekenis van dit standbeeld te begrijpen: op 26 februari sloten 300.000 mensen zich aan bij de protesten. Op de derde dag werd de staking hardhandig onderdrukt door de Duitsers, maar er wordt nog steeds elk jaar op 25 februari herdenkt met een jaarlijkse kransleggingsceremonie bij het standbeeld van de havenarbeider.

Een evenement dat je niet mag missen als je in februari Amsterdam bezoekt. Alle politieke partijen, evenals de openbaarvervoersautoriteiten van de stad en organisaties van overlevenden van de Holocaust, nemen deel aan de herdenking.

Boek een rondleiding door de Joodse wijk van Amsterdam

9. Leer meer over de geschiedenis in het Nationaal Holocaustmuseum

Nationaal Holocaustmuseum| ©Jordan K
Nationaal Holocaustmuseum| ©Jordan K

Als je een rondleiding door de Joodse wijk van Amsterdam boekt, is het de moeite waard om dit museum te bezoeken, want het heeft een belangrijk verhaal te vertellen. Het richt zich op hoe Joodse kinderen (tot 12 jaar) gescheiden van hun ouders moesten wachten op deportatie. Het is elke dag geopend van 11.00 tot 17.00 uur.

Een bezoek aan het Holocaustmuseum is een zeer aangrijpende ervaring, omdat er voorwerpen van kleine kinderen te zien zijn, samen met hun verhalen. Er is ook een fototentoonstelling, waarvan de meeste foto's jaren na de oorlog zijn gevonden in persoonlijke verzamelingen of in antiekwinkels. Veel verhalen worden verteld aan de hand van deze foto's en bijbehorende documenten. Meer dan 104.000 Nederlandse joden hebben de oorlog niet overleefd.

Aan de overkant van de straat zie je het Nationaal Holocaustmonument, waarop alle geïdentificeerde slachtoffers van de genocide in Nederland staan vermeld. Een hoge, elegante spits staat bovenop de jodenster, het middelpunt van het monument.

Boek een rondleiding door de Joodse wijk van Amsterdam

10. Ontdek alles wat er te vinden is op de vlooienmarkt van het Waterlooplein

Vlooienmarkt op het Waterlooplein| ©Linnie
Vlooienmarkt op het Waterlooplein| ©Linnie

De vlooienmarkt op het Waterlooplein is een van die bestemmingen die je niet mag missen als je de rondleiding door de Joodse wijk van Amsterdam maakt. Het is een van de interessantste plekken en een van de oudste markten van de stad. Bij de vele kraampjes zijn allerlei spullen te vinden en de prijzen variëren van kraam tot kraam. De markt is geopend van maandag tot en met zaterdag van 9.30 tot 18.00 uur.

Je vindt er van de modernste kleding en oude militaire uniformen tot sieraden, antiek en elektronica. Je kunt er zelfs geweldige aanbiedingen voor tatoeages vinden; er is niets dat deze vlooienmarkt niet heeft. Met meer dan 300 kraampjes is hij groot genoeg om in een paar minuten te bekijken. Zorg er dus voor dat je voldoende tijd uittrekt voor je bezoek.

Historisch gezien werd de markt aan het begin van de 19e eeuw gebouwd en was het de meest succesvolle joodse markt van de stad tot aan de Tweede Wereldoorlog, toen de joden werden verdreven. Na de oorlog werd de markt nieuw leven ingeblazen en sindsdien is het uitgegroeid tot een van de belangrijkste toeristische attracties van Amsterdam. Bezoek de volgende website voor meer informatie over de markt.

Boek een rondleiding door de Joodse wijk van Amsterdam

11. Bezoek de Hollandsche Schouwburg, het theater dat symbool staat voor de jodenvervolging

Hollandsche Schouwburg| ©Jitsiri
Hollandsche Schouwburg| ©Jitsiri

De Hollandsche Schouwburg, ooit een populair theater, was een van de meest schitterende locaties voor podiumkunsten en bracht bekende toneelstukken en drama's op de planken. Na de nazi-bezetting veranderde het echter in een plek van tragedie voor joodse families. Tegenwoordig kun je het gratis bezoeken, omdat het twee verschillende verhalen vertelt: de bloeitijd van de joodse gemeenschap en de neergang na de Duitse invasie.

Na de Tweede Wereldoorlog verbeterde de moeilijke situatie van het theater niet. Door protesten kwam de glorie van dit prachtige theater nooit meer terug. In 1960 werd het gebouw een monument ter ere van alle joden die omkwamen in de Holocaust.

De plek waar ooit het oude podium stond, weerspiegelt nu de tragische vervolging van de Joden. In 1993 werd er een herdenkingskapel ingericht met vermelding van meer dan 6.700 families, ongeveer 104.000 Nederlandse Joden. Een must-see als je een rondleiding door de Joodse wijk van Amsterdam boekt.

Boek een rondleiding door de Joodse wijk van Amsterdam